Data publikacji:

Gramofon — odtwarzacz w starym dobrym guście

Fani płyt analogowych doceniają je nie tylko za stylowy wygląd, dużą i wyraźną poligrafię, lecz przede wszystkim za doskonałą jakość dźwięku. Z myślą o najbardziej wymagających klientach marki prześcigają się w produkcji profesjonalnego sprzętu. Jaki gramofon kupić, aby cieszyć się fantastycznym brzmieniem? Poniżej poradnik, który ułatwi dokonanie najbardziej optymalnego wyboru.

Jaki gramofon kupić? Kilka kwestii technicznych na dobry początek

Warto wiedzieć, że współczesna moda na kupowanie odtwarzaczy płyt winylowych nie wzięła się znikąd. Kompresji muzyki do formatu MP3 towarzyszy bowiem utrata jakości dźwięku, dlatego utwory nagrane w tym formacie są, najprościej mówiąc, uboższe pod względem odbioru audio. Tego typu spostrzeżenia towarzyszą wielu audiofilom, stąd też reaktywacja popularności czarnej płyty. Należy pamiętać, że odtwarzanie płyty analogowej na dobrym sprzęcie daje efekt najbardziej zbliżony do odbioru muzyki w warunkach studyjnych. 

Przegląd adapterów przeznaczonych do skreczowania czy innych DJ-skich sztuczek pozostawmy na inną okazję. Tutaj zajmiemy się jedynie omówieniem odtwarzaczy płyt winylowych z myślą o miłośnikach dobrego brzmienia, którzy wiedzą, że igła do gramofonu ma służyć przede wszystkim do misternego wydobywania dźwięków. 

Klasyka gatunku, czyli słów parę na temat gramofonu Technics

W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie płytami winylowymi w grudniu 2015 roku rzecznik prasowy marki Panasonic wygłosił zapowiedź wskrzeszenia popularnego adaptera. Chodzi o gramofon Technics, a dokładniej — model SL-1200.

W czasach PRL-u Polacy nie mogli liczyć na dostęp do nowinek technicznych. Szczytem tego, na co można było liczyć, był adapter bambino. Kultowy już dziś odtwarzacz płyt winylowych dostarczał pięknych i sentymentalnych dźwięków podczas prywatek i imprez rodzinnych.

W latach 60. i 70. adapter bambino produkowany był w następujących czterech wersjach:
  • Fonica WG-252 Bambino (produkowany w latach 1963 i 1967),
  • Fonica WG-262 Bambino 2 (model adaptera bambino z 1969 roku),
  • Fonica WG-263 Bambino 3 (adapter produkowany w 1970),
  • Fonica WG-264 Bambino 4 (wersja adaptera bambino z 1972 roku).

Ten popularny w czasach słusznie minionych odtwarzacz płyt winylowych produkowały zakłady ŁZR Fonica mieszczące się w Łodzi. Ze względu na młodzieńcze wspomnienia także dziś wiele osób sięga po adapter bambino, który można od czasu do czasu znaleźć na popularnych serwisach aukcyjnych.

Na co zwrócić uwagę, wybierając odtwarzacz płyt winylowych?

rodzaj gramofonu — manualny, półautomatyczny i automatyczny — w przypadku tych pierwszych, aby rozpocząć odtwarzanie płyty, należy samodzielnie podnieść i opuścić ramię na umieszczony w gramofonie krążek. Jeśli chodzi o sprzęt półautomatyczny, to jest on wyposażony w mechanizm, który podnosi ramię i przenosi ją na stopkę. Natomiast gramofony automatyczne charakteryzuje ramię tangencjalne (ramię liniowe), które podnosi się i opuszcza za pomocą przycisków na obudowie gramofonu;

  • RPM — liczba obrotów na minutę nie powinna być mniejsza niż 30;
  • napęd — może być paskowy (ang. belt-drive) albo bezpośredni (direct-drive);
  • kształt ramienia — na rynku dostępne są ramiona w kształcie litery „S” i „J”, a także te o ramieniu prostym bądź poprzecznym;
  • wkładka gramofonowa — elektromagnetyczne (MM) i magnetoelektryczne (MC);
  • igła — istnieją trzy rodzaje igieł gramofonowych: sferyczne, eliptyczne, gładkie (fine-line). Podczas zakupu używanego gramofonu warto zorientować się, w jakim stanie jest dołączona do zestawu igła. Może się bowiem okazać, że będziemy zmuszeni wymienić ją na nową. Koszt nabycia najzwyklejszej igły do gramofonu wynosi około 80 złotych, po zakupie wraz z całym sprzętem powinna zostać skalibrowana;
  • wbudowany wzmacniacz  — w sytuacji, gdy posiadany przez nas system audio (np. miniwieża) ma wejście phono do podłączenia gramofonu, do tego, aby cieszyć się muzyką, wystarczy sam odtwarzacz płyt winylowych; jeżeli nie — będziemy zmuszeni do zakupu przedwzmacniacza gramofonowego, który konwertuje sygnał z wkładki gramofonowej na sygnał liniowy. W przypadku zakupu gramofonu bez wbudowanego wzmacniacza niezbędne będzie dokupienie sprzętu. Tanim i sprawdzonym przedwzmacniaczem jest np.  Vivanco PA 111, który można znaleźć na portalach aukcyjnych. Warto pamiętać, że możliwe jest też inne rozwiązanie — wystarczy zakupić gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem;
  • regulacja siły odśrodkowej — system anti-skate;
  • regulacja wysokości ramienia — najlepiej jeśli dźwignia ręcznego 
  • regulacja siły nacisku igły — igła do gramofonu powinna wywierać nacisk na płytę wynoszący około 1,5‒2 gramów;
  • opuszczania/podnoszenia ramienia ma funkcję hydrauliczną, to znaczy stopniowo opada na płytę analogową umieszczoną w adapterze;
  • podstawa — ważne, aby była stosunkowo ciężka i stabilna; umożliwia wówczas tłumienie drgań i daje wysoką jakość dźwięku;
  • estetyka urządzenia — zagraniczne urządzenia wyprodukowane w latach 80., na przykład w Japonii, cechują minimalizm i prostota wizualna. Natomiast gramofony, które wyszły spod ręki polskich pracowników w czasach PRL-u, m.in. adapter bambino, charakteryzuje specyficzny, dość siermiężny wygląd. Obecnie na rynku można spotkać gramofony stylizowane na sprzęty z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Ciekawą pod względem estetycznym serię wypuściła na rynek kilka lat temu marka Camry. Gramofon w stylu retro zyskał drewnianą obudowę i został wyposażony nie tylko w odtwarzacz płyt winylowych, lecz także w CD, port USB i funkcję zapisu do plików MP3. Utrzymany w podobnej stylistyce, lecz ukryty w praktycznej walizce gramofon oferuje firma Roadstar. Jak widać, zapotrzebowanie na styl vintage wśród melomanów jest całkiem spore.

Dla kolekcjonerów i audiofilów — wskrzeszona Unitra

W odpowiedzi na rosnący trend znakomita polska marka wyprodukowała nowy gramofon Unitra. Świeży model otrzymał wdzięczną nazwę „Fryderyk”. W adapterze zastosowano elementy o dużej masie, które pełnią funkcję bazy redukującej wibracje. Urządzenie zapewnia duży komfort słuchania i dobrą jakość dźwięku.

Nowe czy używane — jakie gramofony warto kupić?

Dobrze wiedzieć, że obecnie na rynku produkowane są nowe tanie gramofony, które umożliwiają kopiowanie muzyki za pośrednictwem łącza USB na dysk komputera w formacie MP3. Wielu ekspertów uważa jednak tę opcję za zbędną, a samą jakość nowego i taniego sprzętu ocenia jako stosunkowo słabą. Dysponując niewielkim budżetem, lepiej skierować swą uwagę w stronę używanych, lecz solidniejszych firm aniżeli nowych, tanich i pochodzących często z chińskich fabryk odtwarzaczy, które najczęściej nie oferują wysokiej jakości odsłuchu. Warto pamiętać, że do używanego adaptera przyda się nowa igła do gramofonu.
 
Specjaliści od sprzętu audio, a także sprzedawcy płyt winylowych, zapytani przez klientów, „jakie gramofony kupić?”, rekomendują odtwarzacze płyt winylowych produkcji japońskiej, niemieckiej czy szwajcarskiej. Pierwsze zetknięcie ze światem winyli nie musi doprowadzać naszego budżetu domowego do ruiny. Skromne potrzeby osoby, która dopiero rozpoczyna swoją przygodę z gramofonami, w zupełności zaspokoi starszy model ze średniej półki cenowej. Dobrym pomysłem na pierwszy gramofon jest zakupienie tego z lat 80. Interesujący i wart polecenia jest japoński produkt — gramofon Technics, na przykład jeden z modeli z linii Dual oznaczony numerem 701, 704 lub 721. 

Rozważając, jakich nie warto, a jakie gramofony warto kupić, swoją uwagę można skierować w stronę używanego gramofonu Technics. To bardzo dobre rozwiązanie, które spełni nasze audiofilskie wymagania. Warto jednak pamiętać, aby nie nabywać bardzo wiekowego i zniszczonego sprzętu. Dokupienie do niego elementów zapasowych może być trudne, czasochłonne i drogie. Lepiej postawić na modele mające dobre recenzje, na przykład na gramofony Technics, do których w razie potrzeby łatwo dokupić na aukcjach internetowych części zamienne, takie jak chociażby igła do gramofonu.

Zabiegi pielęgnacyjne — w trosce o trwałość i najlepszą jakość

Aby cieszyć się dobrą jakością dźwięku, warto nie tylko zainwestować w odpowiedni sprzęt, lecz także we właściwy sposób go pielęgnować, tak by służył nam bezawaryjnie przez wiele lat. Pomogą w tym różnego typu myjki i specjalistyczne płyny do czyszczenia. Warto też zadbać o stan techniczny czarnych płyt. Aby jak najdłużej cieszyły nas wysoką jakością dźwięku, dobrze przechowywać je w pozycji pionowej w miejscu, które nie jest narażone na silne promienie słońca. Przed blaknięciem i uszkodzeniem cennej zawartości, a także poligrafii ochronią także papierowe i plastikowe koperty.