Gluten — czy naprawdę jest taki szkodliwy?

Jeszcze kilkanaście lat temu dietę bezglutenową stosowały jedynie osoby chore na celiakię. Schorzenie to  może dotykać zarówno dzieci, jak i dorosłych. Coraz częściej jednak alergia na gluten nie jest jedyną przyczyną wykluczania go z codziennej diety.
Od kilku lat gluten jest wrogiem numer jeden wszystkich tych, którzy twierdzą, że ma on negatywny wpływ na nasze zdrowie, a nawet samopoczucie. Produkty bezglutenowe stały się tak bardzo modne, że ich ceny szybko poszybowały w górę, czyniąc z alergii na gluten prawdziwą marketingową żyłę złota. Jak to jest naprawdę i czy rzeczywiście gluten jest tak szkodliwy dla naszego organizmu?

Wyrok — gluten szkodliwy dla człowieka?

Czym właściwie jest gluten i dlaczego stał się bohaterem wielu dyskusji, które niekoniecznie dają mu szansę na wygranie bitwy o stosowanie go w naszej diecie? Gluten to nic innego jak mieszanina białek roślinnych — gliadyny oraz gluteniny. Znajdują się one w ziarnach zbóż, takich jak owiec, żyto, jęczmień czy pszenica. Niestety gluten znajduje się w większości produktów, z którymi mamy do czynienia na co dzień, a osoby cierpiące na nietolerancję glutenu muszą przejść na restrykcyjną dietę wykluczającą go z codziennego jadłospisu. Alergia na gluten nie jest jednak tym samym schorzeniem co celiakia. Te dwa pojęcia często są z sobą mylone, lecz oba są związane z nietolerancją glutenu. Gluten jest szkodliwy dla osób, które cierpią na jedno z opisanych schorzeń. W innych przypadkach nie jest on szkodliwy. Propagowanie diety bezglutenowej miało swój początek kilka lat temu, gdy australijski naukowiec Peter Gibson przedstawił wyniki swoich badań, w których zawarte były informacje na temat szkodliwego wpływu glutenu na nasze zdrowie. Gibson udowadniał, że nie tylko osoby, które są uczulone na gluten, mogą odczuwać negatywne skutki jego oddziaływania. Mieszanina dwóch białek miała powodować niestrawność, bóle głowy, brzucha czy zmęczenie. To właśnie gluten miał być odpowiedzialny za wszystkie te objawy. Nie ma jednak wystarczających dowodów na to, że zaprzestanie jedzenia glutenu poprawi stan naszego zdrowia i sprawi, że będziemy czuć się lepiej, a każda dieta, która wyklucza dane produkty z jadłospisu, może być szkodliwa dla naszego organizmu.

Alergia na gluten

Gluten  jest szkodliwy dla osób, które cierpią na nietolerancję tego składnika, czyli występuje u nich alergia na gluten. Wiele osób stosuje zamiennie terminy „celiakia” i „alergia na gluten”. Nic w tym dziwnego, bo objawy celiakii oraz alergii są do siebie łudząco podobne. Istnieje jednak wiele różnic, które charakteryzują te dwa schorzenia. Jeżeli chodzi o alergię na gluten, to wiąże się ona z nietolerancją glutenu i nadwrażliwością na ten składnik. Porównując jednak alergię oraz celiakię, możemy stwierdzić, że osoby, u których stwierdzono to pierwsze schorzenie, nie mają uszkodzonej wyściółki jelita cienkiego, tak jak jest to w przypadku osób chorych na celiakię. Reakcje uczuleniowe na gluten mogą być natychmiastowe lub późne. Reakcja natychmiastowa następuje w ciągu kilku minut do godziny od spożycia pokarmu, w którym gluten się znajdował. Reakcja późna ma miejsce po kilku godzinach, a nawet po kilku dniach od spożycia produktów z dodatkiem glutenu. Natychmiastową reakcją mogą być wymioty, biegunka, a także zmiany skórne czy katar. Reakcje uczuleniowe są różne w zależności od wieku osób, które cierpią na nietolerancję glutenu. Inaczej reagują na niego dzieci, a inaczej dorośli.

Celiakia objawy

Celiakia jest chorobą, która polega na nietolerancji glutenu. Może ona pojawić się u osób w każdym wieku, a najbardziej narażane są na nią kobiety. Częściej jednak celiakia diagnozowana jest u dzieci. Jak rozpoznać, że chorobą, która nas dotknęła, jest celiakia? Objawy tego schorzenia często są bardzo wyraźnie.  Celiakii mogą towarzyszyć zawroty głowy, anemia, mdłości, mrowienie w nogach, a także skurcze żołądka czy ogólne osłabienie i uczucie zmęczenia. Celiakia, objawy oraz jej leczenie to kwestie dość trudne, zwłaszcza dla kogoś, kto nigdy nie miał styczności z tą chorobą. Celiakię  można pomylić z alergią na gluten, jednak aby przekonać się, z którym schorzeniem mamy do czynienia, należy wykonać specjalistyczne badania. Celiakia jest chorobą poważną i aby jej objawy ustąpiły, należy ściśle przestrzegać diety, która polega na całkowitym wyeliminowaniu glutenu z jedzenia osoby chorej. Nietolerancja glutenu w przypadku celiakii powoduje uszkodzenie wewnętrznej wyściółki jelita cienkiego. Celiakia, objawy oraz stopień ich nasilenia mogą przybierać różne formy. Niektóre osoby nawet nie zdają sobie sprawy, że chorują na celiakię, ponieważ może ona ujawnić się dopiero w pewnym momencie życia. Objawów celiakii nie da się też określić jako uniwersalnych dla wszystkich chorujących na nią osób. Osoby czujące się źle po spożyciu produktów zbożowych powinny udać się do lekarza, który wykona badania pod kątem nietolerancji na gluten i wykluczy bądź potwierdzi celiakię lub alergię na gluten.

Moda na nietolerancję glutenu

Odsetek osób, u których potwierdzono objawy celiakii oraz alergii na gluten, jest niewielki. Jednak badania Petera Gibsona spowodowały ogromny wzrost popularności produktów, które glutenu nie zawierają. Moda na dietę bezglutenową trwa, a jak mają się do tego późniejsze badania Gibsona? Po przeprowadzeniu kolejnego eksperymentu naukowiec odkrył, że spożywanie produktów zawierających gluten nie ma żadnego wpływu na zdrowie i samopoczucie osób, które nie chorują na celiakię oraz alergię na gluten. Chleb, jak twierdzi dr Agnieszka Jarosz, od zawsze był niezwykle ważną częścią diety człowieka. Gdyby gluten zawarty w zbożach wykorzystywanych do pieczenia chleba rzeczywiście był szkodliwy, ludzie już od wieków skarżyliby się na objawy celiakii lub alergii na gluten. Nietolerancja glutenu dotyka więc tylko niewielką część społeczeństwa, a książki oraz artykuły naukowe dotyczące szkodliwego wpływu glutenu na nasze zdrowie nie mają żadnego potwierdzenia w rzeczywistości.
Dlaczego jednak moda na dietę bezglutenową wcale nie przemija? Jeszcze kilkanaście lat temu dietę tę stosowała zaledwie garstka osób, u których rozpoznano objawy celiakii. Dla tej garstki osób nikt nie tworzył tak wielu rodzajów produktów, które glutenu nie zawierały. Jednak kiedy bezglutenowe szaleństwo ogarnęło także celebrytów, producenci żywności wyczuli, że jest to doskonały pomysł na rozkręcenie biznesu. Skorzystały na tym oczywiście osoby, u których stwierdzono nietolerancję glutenu, ponieważ dziś tego typu produktów już nie brakuje. Skorzystały na tym także duże koncerny spożywcze, a już kilka lat temu, bo w 2010 roku, zyski ze sprzedaży produktów bezglutenowych na terenie Stanów Zjednoczonych wzrosły z 11,5 do 23 mld dolarów. Podobnie jest w Wielkiej Brytanii, gdzie bezglutenowa dieta wciąż jest bardzo modna, a także we Włoszech, gdzie spotkamy bezglutenową pizzę czy makarony. Jeżeli u pacjenta stwierdzono objawy celiakii,  musi być on pod stałą opieką lekarza. W jego organizmie występuje niedobór wielu składników, dlatego też osoby, które decydują się na dietę bezglutenową, a nie cierpią na alergię bądź celiakię, powinny o tym pamiętać.

Podobne artykuły

Ostatnio dodane artykuły