Szukamy odpowiedzi na trudne dziecięce pytania

Nieustannie ciekawe świata dzieci potrafią zadawać mnóstwo trudnych pytań i oczekiwać natychmiastowej odpowiedzi. Maluchy biorą sobie odpowiedzi do serca, a niedomówienia uzupełniają wyobraźnią. Jeśli zadając pytanie typu „skąd się biorą dzieci”, dziecko zostanie przez nas zbyte, uzupełni wiedzę, pytając starszego kolegę, który przekaże mu niekoniecznie trafne informacje, podobnie jak internet, bywający często pierwszym narzędziem do wyszukiwania dziecięcych ciekawostek. Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy i z jakich pomocy korzystać, by jak najlepiej udzielić mu satysfakcjonujących odpowiedzi?

Niewiedza budzi lęk — jak rozmawiać z dzieckiem

Kiedy w końcu pojawią się trudne pytania, musimy zdać sobie sprawę, że dla dzieci nie istnieje kategoria „temat tabu” — to otoczenie tworzy ją, dając do zrozumienia, że rozmawianie na niektóre tematy jest wstydliwe i trzeba go unikać. Dlatego też czerwieniąc się, jąkając i odkładając odpowiedź na lepszy moment, powodujemy, że w przyszłości dziecko także może mieć problemy z rozmową na ten temat. Również gdy wytworzymy specjalną otoczkę, przykładowo oznajmiając pewnego dnia, że teraz opowiemy, skąd się biorą dzieci, dziecko będzie uważać, że jest to temat, którego należy na co dzień unikać i bać się go. Jeśli zaś maluch usłyszy odpowiedź „poczekaj, aż dorośniesz”, otrzyma informację, że nie może na nas polegać w razie kłopotów i nie jest wartościowym partnerem do rozmowy. Oszukiwanie może okazać się niebezpieczne — jeśli dziecko odkryje prawdę, może stracić do nas zaufanie.
Pamiętajmy, że niewiedza powoduje u dzieci utratę poczucia bezpieczeństwa i strach. Jeśli bierzemy rozwód i nie porozmawiamy o tym z dzieckiem, stworzy ono w głowie wizję, że więcej nie zobaczy jednego z rodziców, a jeśli stracimy pracę — stwierdzi, że w domu nastąpi głód. Oczywiście powinniśmy dostosować język i metaforykę do wieku pociechy, nie powinniśmy też opowiadać wszystkiego ze szczegółami, bo nieznane sformułowania zrodzą kolejne pytania i wątpliwości. Mówmy więcej o uczuciach niż o technicznych aspektach zagadnienia.

Dziecko musi czuć, że dorosły poradzi sobie z zaistniałym problemem. Aby wyczuć sposób, w jaki rozmawiać z dzieckiem na trudny temat, możemy sami zadać mu pytanie — „a co ty o tym myślisz?”. Wtedy możemy uzupełnić jego wiedzę, tak by otrzymało wyczerpującą odpowiedź, lecz niewywracającą jego światopoglądu do góry nogami.

Rozmawiając o kwestiach światopoglądowych, bierzmy pod uwagę, że dla dziecka jesteśmy autorytetem i wyrocznią. Przedstawmy i uzasadnijmy swój punkt widzenia, ale podkreślmy, że inni mogą się z tym nie zgadzać i uważać inaczej.

Zawsze też możemy się posiłkować pomocą w postaci książek, a nawet specjalnych uniwersytetów dziecięcych.

Skąd się biorą dzieci?

Z tym trudnym pytaniem zderzył się chyba każdy rodzic, a historie o bocianie i kapuście nie zadowolą każdego dziecka. Z pomocą przyjdą książki przybliżające dzieciom tematykę seksu i różnic płciowych.

G. Kasdepke, Horror, czyli skąd się biorą dzieci

Bestsellerowa książeczka w zabawny sposób tłumacząca dzieciom, jak dochodzi do poczęcia. Odpowiednia dla starszego przedszkolaka i początkującego ucznia podstawówki. Język używany przez autora jest dość bezpośredni, ale jednocześnie ośmiela rodzica do swobodnego odpowiadania na dziecięce wątpliwości.

A. Długołęcka, Zwykła książka o tym, skąd się biorą dzieci

Książka składa się z rozmów z dziećmi w różnym wieku. Odpowiada na trudne pytania dotyczące miłości, seksu, dojrzewania i intymności, ale też delikatnie wprowadza pojęcia takie jak pedofilia i prostytucja i uczy, jak rozmawiać z dzieckiem o tych kwestiach. Przeznaczona jest dla dzieci powyżej 7. roku życia.

Mamo, kiedy babcia wróci?

Dziecko ma do czynienia ze śmiercią częściej, niż nam się wydaje: w telewizji, gdy widzi potrąconego psa, gdy umiera jego pupil lub odchodzi jedno z dziadków. Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci, by łatwiej pogodziło się z jej nieuchronnością?

U. Stark, Czy umiesz gwizdać Joanno?

Bertil zawsze chciał mieć dziadka, więc podczas wizyty w domu starców „wybiera” sobie jednego z nich. Gdy ten odchodzi, chłopiec nie potrafi się z tym pogodzić. Książka przeplata z sobą zabawne i wzruszające momenty, porusza problem starości i przemijania, ale jednocześnie opowiada o przyjaźni i radości bycia razem.

P. Stalfelt, Mała książka o śmierci

Ta pozycja z powagą, ale i dozą humoru traktuje o śmierci od „technicznej” strony — jako ciekawostki dla dzieci: dlaczego ludzie umierają, jak wygląda martwy człowiek, jak wygląda pogrzeb, czym jest żałoba. Pozwala oswoić temat śmierci i uświadomić, że jest ona nieuniknioną częścią życia.

Dlaczego on jest inny?

Kilkuletnie dziecko zdążyło już zaobserwować tylu ludzi, aby stworzyć w swoim umyśle pewne normy dotyczące ich wyglądu, związków i zachowania. Wczesne dzieciństwo to dobry moment, by uświadomić dziecko, że niektórzy różnią się od tych wyobrażeń i uprzedzić trudne pytania na ulicy czy w tramwaju. Jak rozmawiać z dziećmi o inności i tolerancji?

T. Kwaśniewski, Anna Bedyńska, Jedno oko na Maroko

„Dlaczego ta Pani nie ma nogi, ręki, jest taka gruba? Dlaczego jest na wózku? Dlaczego niewidomi noszą czarne okulary? Czym różnią się bliźniacy? Czy to jest w ogóle Pan czy Pani?”. Książka jest zapisem rozmów z osobami wyróżniającymi się z tłumu. Pokazuje, jak bardzo jesteśmy różni, a jednocześnie tacy sami i każdy z nas ma prawo do bycia akceptowanym.

Z. Stanecka, Basia i kolega z Haiti

Do polskich przedszkoli uczęszcza coraz więcej dzieci z innych krajów. Podobnie dzieje się w przedszkolu Basi — do jej grupy dołącza chłopiec o imieniu Titi, który mało mówi i ma brązową skórę. Historyjka o nauce akceptacji i polubieniu odmienności.

Tato, będziesz mnie dalej kochać?

Gdy dochodzi do rozwodu, dzieci zaczynają zastanawiać się, czym jest to spowodowane, dlaczego rodzice przestali się kochać, czy jest w tym jego wina. Oto książki podpowiadające, jak rozmawiać z dziećmi o rozstaniu.

A. Aubrey, P. Barton, Rozwód. Zawsze będziemy rodziną

Rodzice Jasia postanawiają się rozwieść, przez co chłopiec jest smutny i zdezorientowany. Książka ukazuje krok po kroku sposób, w jaki rodzice tłumaczą synkowi, jak zmieni się życie jego rodziny.

R. Jędrzejewska-Wróbel, A. Żelewska, O słodkiej królewnie i pięknym księciu

Przypowieść o związku dwojga ludzi i o tym, jak zmienia się on w czasie — od „fruwania nad ziemią” po twarde lądowanie. Autorka oferuje trzy możliwe zakończenia, z których żadne nie jest typowym happy endem.

O wszystkim po trochu

Dzieci zaskakują nie tylko pytając, skąd biorą się dzieci. Wasze pociechy codziennie fundują wam dziesiątki zaskakujących pytań o otoczenie? Prezentujemy kilka zbiorów odpowiedzi na nurtujące pytania i ciekawostek dla dzieci.

A. Tidholm, A dlaczego?

Proste pytania, zadawane przez małą dziewczynkę. Dlaczego pies szczeka, ptak lata, a Jaś płacze? Książka idealna dla najmłodszych czytelników.

A. Jankowska, Po co kotu wąsy, czyli jak odpowiadać dzieciom na trudne pytania

Swojego rodzaju ściąga dla rodzica z dziedziny nauki, religii, historii, tradycji, ale też filozofii i abstrakcji. Przy każdej odpowiedzi autorka proponuje wykonać eksperyment lub zachęca do dalszej rozmowy.

M. O’Hare, Dlaczego pingwinom nie zamarzają stopy

Ciekawostki dla dzieci w formie odpowiedzi na 115 pytań zadanych przez czytelników magazynu „New Scientist”. Nawet rodzice mogą się z niej wiele dowiedzieć! Pierwsza część z 3-tomowej serii.

W. Mikołuszko, Tato, a dlaczego? 50 prostych odpowiedzi na piekielnie trudne pytania

Ceniony dziennikarz naukowy, a zarazem ojciec dwójki bohaterów książki w dowcipny i prosty sposób odpowiada na zawiłe dziecięce zagadki.

F. Bosc, Wytłumacz mi, dlaczego. 365 prostych odpowiedzi na trudne pytania

Odpowiedzi na pytania z różnych dziedzin, między innymi geografii, sportu, kultury, ekologii, niewiarygodnych rekordów i nadzwyczajnych obiektów. Każda z nich uzupełniona jest krótkim tekstem i zabawnym obrazkiem. To zbiór ciekawostek dla dzieci starszych; zainteresują dziecko od 7. do 8. roku życia i niejednego dorosłego.

Mali studenci — uniwersytet dziecięcy

Dla najbardziej głodnych wiedzy na całym świecie funkcjonują specjalne serie warsztatów i wykładów, zwane uniwersytetem dziecięcym. Prowadzone są w partnerstwie z uczelniami wyższymi dla dzieci w wieku od 6‒7 lat oraz dla piątych i szóstych klas szkoły podstawowej w przypadku tematyki ekonomicznej. Obejmują także spotkania dla rodziców. Zajęcia prowadzone są w jak najbardziej praktycznej, przystępnej i atrakcyjnej dla dzieci formie oraz przy ich aktywnym udziale.

Na najstarszym uniwersytecie dziecięcym na świecie, w niemieckiej Tybindze, dwoje dziennikarzy przez dwa lata zbierało pytania dzieci i odpowiedzi naukowców. Tak powstała seria książek o nazwie „Uniwersytet dziecięcy”. Jej tomy oprócz zagadnień ogólnych wyjaśniają dzieciom tajemnice kosmosu.

Dziecko nadal zadaje pytania? Nie ograniczajmy go, przecież kto pyta, nie błądzi! Pytania są oznaką, że dziecko jest bystre i ciekawe świata, a pytając rodzica, maluch ufa, że otrzyma odpowiedź na swoje wątpliwości.

Podobne artykuły

Ostatnio dodane artykuły